TỨ THẬP

Khổng Tử từng nói: "𝐓𝐮̛́ 𝐭𝐡𝐚̣̂𝐩 𝐧𝐡𝐢 𝐛𝐚̂́𝐭 𝐡𝐨𝐚̣̆𝐜" (四十而不惑) đ𝑒̂́𝑛 𝑡𝑢𝑜̂̉𝑖 𝑏𝑜̂́𝑛 𝑚𝑢̛𝑜̛𝑖 𝑡ℎ𝑖̀ 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐𝑜̀𝑛 𝑛𝑔ℎ𝑖 ℎ𝑜𝑎̣̆𝑐 𝑛𝑢̛̃𝑎.

Hôm nay mình tròn bốn mươi.

Bốn năm trước, vào tuổi ba mươi sáu, mình đã hẹn với chính mình rằng "để cuộc đời bắt đầu ở tuổi bốn mươi".

Bốn năm trôi nhanh hơn mình tưởng. Cuộc đời đã bắt đầu hay chưa thì mình tin là đã, dù sự hừng hực nơi mình không nhiều như hồi mình hẹn trước đây. Mình đã đi thêm một đoạn đường và trên đoạn đường ấy có những điều mình đã hình dung nhưng cũng rất nhiều điều mình không chuẩn bị hồi còn ba mươi sáu.

Sự nghiệp mình bốn năm qua gần như đứng yên một chỗ. Không tiến, không lùi. Ừ thì đứng yên cũng là một dạng an ổn, nhưng đứng yên trong khi thế giới vận động không ngừng chính là mình đang lùi lại. Thôi thì lại phải chạy dù đích hẵng còn xa.

Tấm bằng đại học mà bốn năm trước mình hẹn sẽ hoàn thành trước tuổi bốn mươi thì đến thời điểm này chắc là sẽ nhận ở tuổi bốn lăm. Có những lời hứa với người khác mình giữ được còn với chính mình - hoá ra là khó giữ nhất trên đời.

𝐋𝐮̛𝐨̛̀𝐢 là một người bạn mà mình chưa đủ dũng cảm để chia tay. Bụng sáu múi vẫn là điều mình vừa mơ vừa tự trách. Có hội kia rủ thử thách thể dục 30 ngày, mình tung tẩy đâu được non hai tuần thì giả lảng. Nửa năm còn lại này chắc phải trả nợ ngày đêm.

Bốn năm qua, mình quen thêm vài bạn mới. Trong ngần ấy năm, mình cũng xa dần những người đã từng quen. Chẳng ai sai, cũng không là vì lỗi. "Duyên lai tắc tụ, duyên tận tắc tán" — duyên đến thì tụ, duyên hết tự tan. Đành đổ tại “duyên” dù “duyên” là gì thì còn lâu người ta mới hiểu được.

Cũng đoạn đường này mình đã không còn một người mà có lẽ mình mang ơn người ấy chỉ sau mẹ đẻ ra mình. Cô đi rồi để lại nơi mình thương nhớ khôn nguôi. Mình cứ “gặp” cô, không phải kiểu cô “về” mà là mình thấy trong mơ cùng những sinh hoạt thường nhật ngày xưa nhà mình vẫn có cùng nhau. “Công sinh không bằng công dưỡng” và với mình, cô là nỗi niềm không thể diễn bằng lời.

Còn đôi điều dang dở nữa nhưng thôi, sầu não đủ rồi; mình sẽ lại là mình, bắng nhắng linh tinh.

Trước tuổi tứ tuần mình đã có thể cùng gia đình mình và gia đình xã nhà đi nghỉ cùng nhau. Chuyện tưởng nhỏ, nhưng ai đã làm dâu, đang làm rể thì sẽ hiểu, để hai nhà nội ngoại ngồi cùng một bàn ăn, cười chung một câu chuyện, hay ngủ cùng một nơi lưu trú cần nhiều thứ hơn hai cái tài khoản ngân hàng.

Hồi đó mình từng cảm thán "Mình không có chim to như Dương Quá", cho đến giờ vẫn đúng. Dương Quá vẫn có chim to hơn mình. Nhưng sau mấy năm ủ mưu, dùng kế mình hiện đã có một chiến mã mà mình rất hài lòng: một chiếc xe côn tay. Dương Quá ngự thần điêu hành tẩu giang hồ, còn mình thì cưỡi chiến mã cùng xã nhà ngang dọc Sài thành. Bốn năm trước mình thấy mình kém Quá huynh; đến giờ mình tự tin rằng huynh ấy không thể chạy xe côn tay bằng mình dù có chim to hơn mình thật.

Mình đã rong ruổi cùng xã nhà và những người bạn thân nhất qua những cung đường trước đây chỉ trong mường tượng. Có hằng sa số những con đường người ta đi chỉ là để đến một nơi nào đó rồi thôi. Lại có những con đường ta đi chỉ để được thỏa chí cùng một vài người nào đó, thế thôi. Bốn mươi tuổi, mình tin rằng những con đường thứ hai mới là những con đường mình thèm đi nhất.

Cũng quãng thời gian này mình đã ghé thăm mộ cậu ở Trường Sơn, sau hơn ba mươi năm. Cậu đã an nghỉ ở đó từ trước khi mình kịp biết mặt cậu. Mình đến muộn cả nửa đời người nhưng trong tâm mình không hề thấy muộn. Trước mộ cậu mình không khóc mà nơi lòng mình bỗng thấy nhẹ không. Có những chuyến đi không phải để tìm câu trả lời, mà chỉ để buông một nỗi niềm còn chất chứa chưa tan. Mẹ mình chắc thấy tâm an.

Mình đã mời người bạn nước ngoài thân nhất về nhà ăn Tết. Rồi anh ấy lại về thêm lần nữa dịp Thanh Minh gần đây khi nhà mình tu sửa mộ của ngoại. Mười tám năm ròng. Có những việc, tưởng chỉ máu mủ ruột rà mới có thể làm cho nhau; đến khi cùng bạn mình ngồi bên mâm cơm chiều ba mươi Tết, hay khi anh ấy đứng cùng mình bên mộ giữa nắng trưa, mình mới thấu triệt từ "thân". Với mình, “thân” không phải chỉ là lời nói cho kêu.

Bốn mươi rồi, được, mất, buồn, vui thật ra không cần phân định nữa.

Mình chỉ chắc chắn một điều mình thấy lòng bình đạm, chân như. Có lẽ cảm nhận này mới là sự bắt đầu mình đã hẹn khi xưa.

Lâm Nguyễn.